โลกโคจรรอบดวงอาทิตย์เป็นรูปวงรี
โดยที่แกนของโลกเอียง 23.5° กับแนวตั้งฉากระนาบ
วงโคจร ในฤดูร้อนโลกเอียงขั้วเหนือเข้าหาดวงอาทิตย์
ทำให้ซีกโลกเหนือกลายเป็นฤดูร้อน และซีก
โลกใต้กลายเป็นฤดูหนาว ในเวลาหกเดือนต่อมาโลกโคจรไปอยู่อีกด้านหนึ่งของวงโคจร
โลกเอียง
ขั้วใต้เข้าหาดวงอาทิตย์ (แกนของโลกเอียง 23.5° คงที่ตลอดปี)
ทำให้ซีกโลกใต้กลายเป็นฤดูร้อน
และซีกโลกเหนือกลายเป็นฤดูหนาว ดังแสดงในภาพที่
1
![](celes_equinox_earth.gif)
ภาพที่
1 แกนของโลกเอียง 23.5° ขณะที่โคจรรอบดวงอาทิตย์
แกนของโลกเอียง
23.5° กับแนวตั้งฉากระนาบวงโคจร ขณะที่โคจรรอบดวงอาทิตย์ ทำให้
ระนาบวงโคจรของโลก (เส้นสุริยวิถี)
ทำมุมกับ ระนาบของเส้นศูนย์สูตรฟ้า เป็นมุม 23.5° ดังแสดง
ในภาพที่
2
![](celes_equinox.gif)
ภาพที่
2 ระนาบของเส้นสุริยวิถีทำมุม 23.5° กับระนาบวงโคจรรอบดวงอาทิตย์
คลิก เพื่อดูภาพเคลื่อนไหว
เราเรียกจุดที่ระนาบทั้งสองตัดกันว่า อีควิน็อกซ์
(Equinox) โดยจะมีอยู่ด้วยกันสองจุด
คือ
อีควิน็อกซ์ฤดูใบไม้ผลิ (Vernal
equinox) ประมาณวันที่ 20 มีนาคม และ อีควิน็อกซ์ฤดูใบไม้ร่วง
(Autumnal
equinox) ประมาณวันที่ 22 กันยายนของทุกปี
เราเรียก
ตำแหน่งที่เส้นสุริยวิถีอยู่ห่างจากเส้นศูนย์สูตรฟ้าไปทางขั้วฟ้าเหนือมากที่สุดว่า โซลส์ติซฤดูร้อน (Summer solstice) ประมาณวันที่
21 มิถุนายน และเราเรียก ตำแหน่งที่เส้นสุริยวิถี
อยู่ห่างจากเส้นศูนย์สูตรฟ้า
ไปทางขั้วฟ้าใต้มากที่สุด เรียกว่า โซลส์ติซฤดูหนาว
(Winter solstice) ประมาณวันที่ 21 ธันวาคม
![](celes_solar_path-1-2.gif)
ภาพที่
3 เส้นสุริยวิถีเอียงทำมุมกับเส้นศูนย์สูตรฟ้า
ทำให้เรามองเห็นดวงอาทิตย์ขึ้น-ตก ค่อนไปทางเหนือหรือใต้ในรอบปี
ในทางปฏิบัติ
เมื่อมองดูจากประเทศไทย ซึ่งอยู่บนซีกโลกเหนือ เราจะมองเห็นเส้นทางขึ้นตก
ของดวงอาทิตย์บนท้องฟ้า ดังภาพที่ 3
ดวงอาทิตย์ขึ้นทางทิศตะวันออก และตกทางทิศตะวันตกพอดี ประมาณวันที่
20 มีนาคม
(อีควิน็อกซ์ฤดูใบไม้ผลิ) ทำให้กลางวันและกลางคืนยาวนานเท่ากัน
ในฤดูร้อน ดวงอาทิตย์อยู่ค่อนไปทางทิศเหนือมากขึ้นในแต่ละวันและจะอยู่ค่อนไปทาง
ทิศเหนือมากที่สุด
ประมาณวันที่ 21 มิถุนายน (โซลส์ติซฤดูร้อน) ดวงอาทิตย์ขึ้นเร็วและตกช้าทำให้
กลางวันยาวนานกว่ากลางคืน
หลังจากนั้นดวงอาทิตย์จะค่อนกลับมาทางทิศตะวันออกอีกครั้ง จนกระทั่งประมาณวันที่
22 กันยายน(อีควิน็อกซ์ฤดูใบไม้ร่วง) ดวงอาทิตย์จะขึ้นทางทิศตะวันออกและตกทางทิศตะวันตกพอดี
ทำให้กลางวันและกลางคืนยาวนานเท่ากัน
ในฤดูหนาว ดวงอาทิตย์อยู่ค่อนไปทางทิศใต้มากขึ้นในแต่ละวัน (ชาวบ้านเรียนกันว่า
"ตะวัน
อ้อมข้าว") และจะอยู่ค่อนไปทางทิศใต้มากที่สุด ประมาณวันที่
21 ธันวาคม (โซลส์ติซฤดูหนาว)
ดวงอาทิตย์ขึ้นช้าและตกเร็ว
ทำให้กลางคืนยาวนานกว่ากลางวัน หลังจากนั้นก็จะอยู่ค่อนกลับมาทาง
ทิศตะวันออกอีกเช่นเดิม
© 2003 - 2010 The LESA Project
All rights reserved.
|